2222 Rejeneratif Tıp Tedavileri ile Hızlı İyileşme / MEDBLOG / Professional Tibbi Informasiya Portalı
Qeydiyyat
Məqalə  

Rejeneratif Tıp Tedavileri ile Hızlı İyileşme

Rejeneratif Tıp Tedavileri ile Hızlı İyileşme

Ortopedik yaralanmalarda hızlı iyileşmeyi sağlayan rejeneratif tıp tedavisi yenilikçi, farklı ve başarılı bir yöntem olmasıyla ‘’oyun-değiştirici’’ olarak tanımlanıyor.

Rejeneratif tıp, hasarlı hücre, doku ve organları onarmayı ve yeniden sağlıklı hücreler elde etmeyi amaçlayan ‘’yenileyici’’ bir yaklaşımdır. Böylece iyileşmenin hızlanması ve ağrıların tedavisi gibi konularda kemik, kas ve eklem sorunları için büyük umut vaat eder. Hem kronik hem akut ağrılarda, diz protezi ameliyatları gibi cerrahi yöntemler çoğu zaman başarılı sonuçlar verebilir. Minimal invaziv yöntem olan rejeneratif tıp uygulamaları ise bazı durumlarda ameliyat olmadan ağrının giderilmesini isteyen hastalar için yeni ve başarılı bir tedavi seçeneği sunmaktadır. Rejeneratif tıpta kök hücre ve trombositten zengin plazma tedavisi dahil olmak üzere gen transferi ve doku mühendisliği gibi teknik ve teknolojik gelişmelerin yeni bir dönem açması beklenmekte.

Ortopedide tedavilerin başarılı olması, hastanın iyileşme gücüne büyük ölçüde bağlıdır. Ağrıların veya hasarın iyileşmesinde vücudun kendi onarım mekanizmaları içinde kas, tendon, bağlar veya kıkırdak gibi dokular önemli unsurlardır. Ayrıca kan akışı da vücudun kendi iyileştirici gücü için esastır. Eklemlerin içinde veya çevresinde kan akışının kısmen eksik olması, vücudun bu bölgedeki yaralanmaları yeterince iyileştirememesine neden olabilir. Hastanın yaşı, ilgili bölgedeki dejenerasyon ve hasar miktarı da iyileşme sürecine engel olabilir. Vücut onarımı sağlayamadıkça oluşan hasar kendini ağrı, halsizlik, eklem hareketsizliği, şişlik gibi belirtilerle göstermeye başlar. Bu sorunun çözümü, hasarlı dokuyu onarmak ve doğal iyileşme sürecini arttırmaktır.

Vücudun bu doğal iyileşme sürecini hızlandırmak ve desteklemek için uygulanan rejeneratif tıp tedavi yöntemleri arasında kök hücre ve trombositten zengin plazma tedavileri bulunmaktadır.

Trombositten Zengin Plazma (PRP)

“PRP (Platelet Rich Plasma) ya da Türkçe ismiyle TZP (Trombositten Zengin Plazma) hastanın kendi kanının alınıp santrifüj cihazında ayrıştırılması ile elde edilmektedir. PRP içinde bulunan başta büyüme faktörleri olmak üzere pek çok biyoaktif doğal maddenin, hasarlı doku ortamında dengeyi düzenleyip, iyileşmeyi hızlandırdığı bilinmektedir. Kemik kas eklem sorunlarında bu trombositten zengin serumun hasarlı olan eklem, kas, kiriş, bağ gibi bölgelerine iğne ile enjekte edilerek uygulanır. Kişinin kendi kanında doğal olarak bulunan bu iyileştirici faktörlerin yoğunlaştırılarak yine aynı kişinin tedavisinde kullanılması olan PRP, günümüzde ortopedide sık uygulanan ortobiyolojik tedavi yöntemlerinden biridir.”

TZP tedavisi basit, ağrısız şekilde rahatlıkla yapılabilir. İşlemler hastadan kan almayla başlar ve rutin bir kan testi gibi az miktarda kan alınır. Santrifüj denilen bir makine ile tedavi sürecinde kullanılmaya hazır konsantre trombosit açısından zengin plazma (TZP) elde edilir. TZP’nin oluşturulmasını takiben ağrı kaynağı olduğu belirlenen ve uygun şekilde iyileşmeyen yaralı tendon, ligament, kas, eklem veya diske TZP enjekte edilir. Genel olarak TZP enjeksiyonları ağrılı değildir; bununla birlikte, rahatsızlık seviyesi, tedavi edilen vücudun kısmına bağlıdır. Eklem içine yapılan enjeksiyonlar minimal rahatsızlığa sahiptir. Eklem, kemik veya kaslarda TZP enjeksiyonunun etkileri yaklaşık üç ayda fark edilebilir ve tedavi altı ila dokuz ayda tamamlanır. Bu süreçte yeterli iyileşme görülmezse başka bir enjeksiyon gerekebilir.

TZP tedavisi; ilaçlar veya fizik tedavi ile hafifletilebilen orta derecede eklem ağrısı yaşayan kişilerde fayda sağlayabilir. Ancak TZP tedavisinin her hasta için başarılı sonuç vereceği söylenemez. Şiddetli kıkırdak hasarı ve ileri derece kireçlenme yaşayan kişiler TZP tedavisi için iyi bir aday değildir. Bu durumda genellikle diz protez ameliyatı gerekir.

 

Kök Hücre Tedavisi

Kök hücreler, vücudunuzun ihtiyaçlarına bağlı olarak her türlü hücreye dönüşme kapasitesine sahip hücrelerdir. Hastanın kendi kanı ve yağ dokudan elde edilebilen bu hücreler yoğunluğu arttırılarak yeniden hastada ağrılı veya hasarlı bölgeye enjekte edilir. Eklem kireçlenmesi, kas-tendon yırtıkları, kaynamayan kırıklar gibi durumlarda kullanılabilir. Hastanın kendi kanından elde edilen kök hücreler ile doğal bir iyileşme süreci başlatılmış olur.

Kök hücreler, vücutta çoğalabilen ve farklı doku türlerine dönüşebilen özel hücrelerdir. Bir fetüsün gelişim aşamalarında kök hücreler çok fazladır. Bununla birlikte, yetişkinlikte kök hücrelerin, bazı durumlarda kan hücreleri ve karaciğer hücreleri gibi birkaç hücre türünün yenilenmesine ilişkin belirli görevleri vardır. Kıkırdak dokusunda neredeyse hiç kök hücre bulunmaz. Yetişkinlerde, kıkırdaklardaki kök hücrelerin eksikliği nedeniyle yeni kıkırdak dokusu oluşması daha da zordur.

Çoğu zaman, eklem problemleri yaşandığında, kök hücreler, yetişkin kök hücre kaynaklarından elde edilir. Birincil kaynaklar kemik iliği ve yağ dokusudur. Bu kök hücreler, kondrositler adı verilen kıkırdak hücrelerine farklılaşırlar.

Ayrıca vücudu, iltihabı azaltmak, hücre onarımını uyarmak ve kan akışını iyileştirmek üzere harekete geçirerek başka yararlı özellikler de sergilerler. Bu süreçte, hücresel sinyaller ve vücudun iyileşme mekanizmasını başlatan uyarıcı büyüme faktörleri yer alır.

Kök hücreler elde edildikten sonra, kıkırdak hasarı gören bölgeye verilmelidir. Böylelikle, kök hücreler eklem içine enjekte edilir. Enjekte edildikten sonra kök hücreler, hasarlı dokulardan gelen iltihaplanma sinyallerini takip eder ve bu hasarlı alanları onarmak için birden fazla yol izler. Bir çocuğun gelişimi esnasında gerçekleşen aşamalar gibi yenilenme sürecini başlatır. İltihapla mücadele, bağışıklıkta rol alma ve yenilenmeyi uyarma yeteneği ile hareket ederler.

Kök Hücre Elde Etme Yöntemleri

Yetişkin kök hücreler, yağ dokusu ve kemik iliğinden kolayca elde edilebilir.

Kemik iliği kök hücreleri farklılaşma potansiyeline sahiptir ve kıkırdak oluşum sürecine yardımcı olan çok sayıda büyüme faktörü bulundururlar. Kemik iliğindeki hücre sayıları maalesef biz yaşlandıkça önemli ölçüde azalır ve yaşlı hastalarda genellikle etkisizdir.

Yağ dokudan elde edilen kök hücrelerin kıkırdağa farklılaşma kabiliyeti fazladır ve kemik iliğinde görülenden çok daha fazla sayıdadırlar. Sadece sayıca 500-2000 kat daha fazla olmakla kalmaz, aynı zamanda yaşlandıkça da azalmazlar. Yağdan türetilmiş hücrelerin hastalarda kıkırdak bozukluklarını hedeflemek ve osteoartriti iyileştirmek için başarıyla kullanıldığı gösterilmiştir. Yağdan türetilen erişkin kök hücreleri de kıkırdak onarımı için kemik iliğine göre daha iyi sonuçlar göstermiştir.

 

Diz Kıkırdağı Hasarı ve Yenilenmesi

Dizler için kök hücre tedavisi, iltihabı azaltma, hasarın ilerlemesini durdurma, eklem kıkırdağını onarma ve diz protezi ameliyatını geciktirme veya önleme potansiyeline sahiptir. Eklem kıkırdağı hasarı, özellikle diz eklemini etkilediğinde, bu dokunun kendini onarma yeteneğinin zayıf olması nedeniyle önemli bir klinik problem olmaya devam etmektedir. Eklem kıkırdağının ana işlevi, eklem yüzeylerinin düzgün kaymasını sağlamak ve çevresindeki kemiği strese karşı korumaktır.

Diz bölgesi ile ilgili en yaygın hastalıklardan biri orteoartrittir. Osteoartrit (kireçlenme), diz eklem kıkırdağının kademeli olarak bozulmasına yol açan kronik bir bozukluktur. Diz ekleminde kırık, bağ hasarı ve yırtığı gibi önceki bir yaralanmanın sonucu da olabilir. Artrit sadece kıkırdağı etkilemez, aynı zamanda kıkırdağın altındaki kemiğin, eklem astarının, bağların ve kasların hasar görmesine neden olabilir. Umut verici bir şekilde, klinik öncesi ve klinik çalışmaların sonuçları, diz kıkırdağı hasarı ve osteoartrit tedavisi için, mezenkimal kök hücrelerin tedavide kullanımının, etkinlik ve güvenlik konusunda ilk kanıtlarını sağlamıştır.

Geleneksel tedavi yöntemleriyle karşılaştırıldığında her iki teknik de oldukça yenidir. TZP ve kök hücre tedavileri, vücudunuzun doğal olarak iyileşmesine yardımcı olan yöntemlerdir ve sonuçların her hasta için farklı olabileceği unutulmamalıdır.

Daha fazla bilgi ve randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

 

OP.DR. KAYHAN TURAN

DİGƏR MƏQALƏLƏR